nl en
Inloggen


Inloggen Registreer
X

Er zijn nog geen producten in uw winkelwagen geplaatst.

Categorieën

VOOR HART, HOOFD EN HANDEN

0

Er zijn nog geen producten in uw winkelwagen geplaatst.

Over Waldorf 100 en een persoonlijk verhaal

  Tanja Markies     01/05/2019     Reacties (0)

Waldorf 100: aanleiding voor een persoonlijk verhaal.

Het 100 jarig bestaan van de Vrijeschoolbeweging en de antroposofie heeft mij tot
nadenken gebracht over mijn eigen liefde voor antroposofische werkgebieden.
Na het zien van Waldorf 100 De Film voel ik sterk de behoefte niet alleen de film
te delen (voor wie die nog niet heeft gezien onderaan deze pagina), maar ook een
stukje van mijn eigen verhaal en reden om Waldorf Toys in de wereld te zetten.

Ik heb altijd een bijdrage willen leveren aan een betere wereld en ik denk en voel
dat antroposofische werkgebieden daar een groot aandeel in kunnen leveren.

Laat ik me even voorstellen: ik ben Tanja, geboren in 1958 in Londen uit een
Australische moeder en een Nederlandse vader.
Ik groeide vanaf mijn eerste levensjaar op in Amsterdam en toen ik vier jaar oud
was kwam ik op de Vrije Kleuterschool bij het Vondelpark in de klas bij juffie Zweers.
Ik herinner me goed (heb er ook nog een foto van) dat ik Maria mocht zijn in het
Kerstspel. Apetrots was ik.

Na mijn eindexamen Havo (de rest van mijn schooltijd bracht ik door op reguliere
scholen), vertrok ik naar mijn vader en zijn gezin in Forest Row, Engeland.
Mijn broer en zus zaten op Michael Hall School (een Vrijeschool) en ze woonden in
Michael Fields, een organisch vormgegeven gemeenschap vlakbij.
Prachtig waren die koperen daken!

Ik kwam opnieuw in aanraking met de antroposofie en raakte geïnspireerd.
Na ongeveer een jaar vond ik een baan bij Philpots Manor School, een
antroposofische instelling voor verstandelijk beperkte kinderen en al snel was
ik huismoeder van 10 kinderen.
Ik vond het heerlijk, hield veel van de kinderen, maar voelde me te jong om
op mijn 18e al zo gesetteld te zijn.

Een collega en vriendin die ook op Philpots werkte zou naar Amerika gaan om
daar een vriend op te zoeken en vroeg me mee te gaan.
We vertrokken voor een maand naar Florida en daar ontmoette ik Stephen, leider
van de United Farm Workers Union aldaar.
We werden verliefd en ik besloot naar Amerika te vertrekken om met hem samen
te leven en werken. In en door hem kwam ik in aanraking met de Afrikaans
Amerikaanse cultuur in de VS.
Een totaal andere wereld. Het leven en werk waren sterk politiek gericht en
pacifistisch, we waren allemaal vrijwilliger.

Het was een bewogen en inspirerende tijd en in 1980 werd onze dochter
Aisha geboren. Stephen en ik groeiden uit elkaar en ik besloot met Aisha terug
te gaan naar Nederland.
Toen zij peutertje was ging ik bij verschillende scholen kijken en voelde dat
de Vrijeschool de meest warme en geborgen plek voor haar zou zijn.

Toen Aisha 5 jaar oud was bloeide de liefde tussen mij en Peter, die net als
ik een dochter van 5 had: Sonja.
Peter en ik zijn nu bijna 34 jaar bij elkaar en kregen samen Jennis en Nadine, nu
27 en 24 jaar oud.
Jennis werd geboren met het syndroom van Williams en woont inmiddels al bijna
6 jaar op een antroposofisch instituut dicht in de buurt: Scorlewald.
Nadine doorliep, net als Aisha, de hele Vrijeschool, van peuterklasje tot en
met bovenbouw.
Sonja woonde vooral bij haar moeder en ging naar de Montessorischool.

Ik was thuismoeder, betrokken bij school en wist dat ik die rol intensief en
langdurig zou vervullen.
De behoefte om van huis uit iets in de buitenwereld te doen groeide.
Omdat ik zo enthousiast bleef over de Vrijeschool, de sfeer, de mensen, de
materialen, de jaarfeesten, de hoge kwaliteit van alles, wilde ik iets gaan doen
met de materialen die op de Vrijeschool gebruikt worden.
Zo’n 20 jaar geleden nam ik mijn webshop Waldorf Toys over van haar bouwer
en leerde de toen nog uiterst gecompliceerde weg naar het onderhouden en
uitbouwen ervan.

Het begon met de voorraad op zolder en de computer in de slaapkamer,
vervolgens verhuisden we de voorraad naar de (verbouwde) garage en
uiteindelijk, zo’n tweeëneenhalf jaar geleden toen de winkel uit haar voegen
dreigde te barsten, naar Dipam Bijenwaskaarsen in Driebergen.

Mijn enthousiasme voor de Vrijeschool en antroposofie blijft groeien.
Ik had als vrijeschoolmoeder graag meer willen weten over de achtergronden.
Achter alles zit een gedachte, onder alles ligt een reden.  
Ik ben korte films gaan maken over antroposofische werkgebieden en een
maandelijks blog gaan schrijven voor Waldorf Toys om wat van die onderliggende
materie te delen.

Ik ben erg dankbaar in de Waldorf 100 films te zien hoe over de hele wereld en
in allerlei culturen de Vrijeschool een bijdrage levert aan de verrijking en educatie
van de individuele mens zowel als de samenleving in al haar aspecten.
Dat diversiteit in meerdere opzichten zo vanzelfsprekend is ingebed geeft hoop.

Hier zijn de films; de eerste is in het Nederlands ondertiteld, de tweede in het Engels.

Waldorf 100 De Film

Waldorf 100 Part II

Lees meer

Over spelen met houten speelgoed

  Tanja Markies     03/03/2019     Reacties (0)

Spelen, wat is een gezonde keuze, hoe kun je je kind stimuleren met die gezonde
keuze te spelen, waarom is spelen zo belangrijk en waarom wordt het op allerlei
manieren gestimuleerd en gedaan, ook op Vrijescholen?

WAT?
Spelen is een leuke en belangrijke bezigheid voor vooral kinderen, maar ook
volwassenen vinden er plezier en ontspanning in.
De keuze voor houten speelgoed voor een kind is algemeen bekend als de meer
verantwoorde. En dat heeft met veel aspecten te maken.
Niet alleen het plezier maar ook de educatieve waarde van vooral houten speelgoed
is groot.

HOE?
Er zijn ontelbaar veel manieren om te spelen, in je eentje of samen.
Georganiseerd of gewoon zoals het loopt.
Eindeloos met blokken bouwen, met autootjes over de vloer rijden, hutten bouwen,
spelletjes doen met elkaar en zo meer.

Wanneer je voornamelijk houten speelgoed aanbiedt en dat eventueel aangevuld
wordt met ander speelgoed, kunnen de verschillen zowel als een keuzevrijheid
ervaren worden.
Speelgoed dat ruimte overlaat voor de eigen fantasie en verbeeldingskracht, zonder
allerlei uitgewerkte vormen en functies maakt het spelen levendig.
Kinderen hebben een innerlijke wereld die heel beweeglijk is en als ze met eenvoudig
vormgegeven, natuurlijk speelgoed spelen komt de verbeeldingskracht het best tot
uiting.
Een eenvoudig blok hout kan een steen zijn om mee te bouwen, een kasteelmuur,
een bankje voor een pop, dier of fantasiefiguur, een stuk brood of ontbijtkoek en
zo meer.
En niet onbelangrijk: houten speelgoed gaat veel langer mee en wordt vaak zelfs
mooier en persoonlijker in gebruik.

En je kunt natuurlijk samen met kinderen ook prachtig hout bewerken en zelf
speelgoed maken.

WAAROM?
Wanneer een kind speelt met een natuurlijk materiaal zoals hout, is er een intrinsieke
herkenning; zowel het kind als het materiaal waarmee het speelt zijn natuur.
De temperatuur van hout is prettig, de textuur in de aanraking herkenbaar.

In het spelen met niet te gedetailleerd uitgewerkte materialen kan het kind zelf
bepalen wat ermee gebeurt.
Je ziet, als kinderen in de natuur spelen met wat voor handen is, dat takje een persoon
kan worden, een dennenappel een heerlijk hapje etc.
Omdat je speelt met iets dat meer dan één ding kan zijn, stagneert het spelen niet.
Allerlei verhalen kunnen met een set blokken uitgebeeld worden, ze kunnen steeds
weer op een andere manier worden ingezet.
Een eenvoudig vormgegeven autootje kan een gezinsauto verbeelden of een raceauto.
Kinderen ontwikkelen in de loop van de tijd steeds fijnere motorische vaardigheden
en daarmee gepaard gaat ook meer oog voor en behoefte aan detail.
Als ze zelf aan de slag moeten om details aan te brengen in eenvoudige vormen,
komen ze met de mooiste oplossingen aan.
Wanneer kinderen (alleen maar) zeer uitgewerkt en gedetailleerd speelgoed
aangeboden krijgen, wordt de vorm al voor ze vastgezet en treedt verveling
gemakkelijker op.

Je ziet dat ook gebeuren als kinderen veel gamen op telefoons of computers.
Er treedt een ‘leeg’ soort aandacht op, die de fantasie niet prikkelt noch de
natuurlijke levendigheid van het kind stimuleert.

De keuze voor houten speelgoed is een verantwoorde, ook in ecologisch opzicht.
Het belast het milieu veel en veel minder dan plastic of andere kunststoffen.
Enerzijds omdat het veel langer meegaat, anderzijds omdat het van nature
afbreekbaar is en het dus als het ware aan de natuur teruggegeven wordt.
Het gebruik van biologisch afbreekbare verf, oliën en vernis is daar vanzelfsprekend
onderdeel van.

Het gevoel van vrijheid en eindeloze toepassing van eigen fantasie en ideeën bij het
spelen is van groot belang voor een gezonde ontwikkeling.
Je ervaart dat je je eigen binnenwereld vorm kunt geven in je directe omgeving en
dat draagt bij aan het gevoel iets te kunnen bedenken en dan te maken.
En omdat de uitkomst niet in alle gevallen perfect is wordt je vermogen mee te
bewegen met verandering spelenderwijs geoefend.
En dat kan weer behulpzaam zijn bij het omgaan met andere uitdagingen in het leven.

Op Vrijescholen wordt bijna uitsluitend gewerkt met duurzame materialen zoals
hout, en met spel.
Spelen is goed voor de innerlijke zowel als de sociale ontwikkeling en het kan
uitstekend ingezet worden in afwisseling met meer cognitieve werkzaamheden.
Zo worden allerlei vermogens en vaardigheden wakker gemaakt die onontbeerlijk
zijn voor een evenwichtige ontwikkeling.

Lees meer

Over de seizoenentafel

  Tanja Markies     01/02/2019     Reacties (2)

Wat zijn seizoentafelfiguren, hoe kun je ze vormgeven en waarom worden seizoenen gevierd,
onder andere op Vrijescholen?

WAT?
Een seizoentafelfiguur kan een dier, een menselijk wezen, een fantasiefiguur of een object zijn
dat vorm en invulling geeft aan een seizoenentafel of seizoenshoekje ergens in huis of op school.
Zulke figuren kunnen uitgebreid vormgegeven worden of op een heel summiere manier;
gekoppeld aan de gang van de seizoenen, de tijd van het jaar of jaarfeesten.
Er zijn eigenlijk geen regels voor, eenieder is volkomen vrij zelf iets te bedenken, doen of maken.

HOE?
Een klein zelfgemaakt bloemenkindje, een vaas met een bloem of takje op een tafel, plank of kast
kan al genoeg zijn om sfeer te scheppen en het seizoen binnen te brengen.
Maar je kunt ook een speciale plek inrichten, met een zelfgemaakte of gekochte seizoenentafel,
katoenen decoratiedoeken of fijne zijden doeken in de kleuren van het jaargetijde.
Figuurtjes, buiten gevonden schatten, zelfgemaakte popjes op een houten basis of gevormd met
pijpenragers, of dieren gemaakt van wol of vilt of gevormd uit bijenkneedwas kunnen allemaal
bijdragen aan de beleving van het seizoen.
Een kaarsje, een ansichtkaart, een gedicht of een boekenstandaard met een opengeslagen boek
erop kunnen sfeervolle toevoegingen zijn.
In het boek De Seizoenentafel zijn talloze voorbeelden te vinden, als inspiratie of om zelf te maken.
Maar ook bijvoorbeeld Boerderijdieren van vilt kan inspirerend zijn.

WAAROM?
Door je bezig te houden met de natuur, door dingen te zoeken die kunnen worden neergezet
of -gelegd, of zelf dingen te maken word je je bewuster van de processen in de natuur en verbind
je je ermee.
Als je een figuurtje of dier wilt maken dat in het jaargetijde past moet je goed kijken en bedenken
hoe je dat kunt vormgeven.
En als je buiten dingen zoekt om neer te zetten of -leggen, kom je vanzelf alleen maar tegen wat
op dat moment in de natuur aanwezig is.
Door zo bezig te zijn wordt de fantasiekracht gewekt en worden het voorstellen en denken
gestimuleerd.
Het geeft rust en de mogelijkheid het jaarritme bewust te beleven.
En dat geeft houvast en zekerheid, zeker aan kinderen.

Je bedenkt hoe je kunt vormen wat je hebt bedacht, ontwikkelt vaardigheden en gaat zo de natuur
en de seizoenen als het ware innerlijk ervaren.
Het kan heel fijn zijn om samen bezig te zijn met het maken van seizoentafelfiguren of te zoeken
naar mooie takjes, blaadjes, of bloemen in de natuur.
Door samen bezig te zijn in- en met de natuur en daar inspiratie uit op te doen kun je je op speelse
wijze verbinden met het jaargetijde en alles dat daarbij hoort.
Het gezamenlijk creëren van een speciale plek in huis kan een sociaal gebeuren zijn.
En de natuur daagt je uit telkens te veranderen, je aan te passen, dingen weg te zien gaan en
iets nieuws toe te voegen en toegevoegd te zien.
Het stimuleert het vermogen mee te bewegen met verandering, en door zelf mee te doen aan
het vormgeven komt de fantasie op gang en het enthousiasme om iets moois te maken.
Eenvoudige zowel als meer gecompliceerde projecten zijn heerlijk om aan te werken, 
alleen of samen met anderen.
Voor de kleinsten is het fijn te ervaren dat niet alleen buiten, maar ook binnen beweging is.
En iedereen kan meedoen!
      
Op Vrijescholen wordt veel gewerkt met de seizoenen. Er is altijd wel een hoekje in de school en
in elke klas waar ruimte is voor het seizoen of een jaarfeest.
Door daar aandacht aan te schenken heeft het jaar een logisch en ‘natuurlijk’ verloop en dat
zorgt voor verbinding, met de natuur en met elkaar.

Lees meer

Over mandalatekenen

  Tanja Markies     31/12/2018     Reacties (1)

Wat is mandalatekenen, hoe doe je het, wat heb je ervoor nodig en waarom wordt het
gedaan, ook op Vrijescholen?

WAT?
Het woord Mandala komt oorspronkelijk uit het Sanskriet en het betekent cirkel of wiel.
Een mandala kan bestaan uit cirkels, lijnen en vormen en kan van heel simpel tot uiterst
ingewikkeld zijn.
Over het algemeen wordt een mandala gevormd vanuit het centrum en uitgebouwd naar
buiten toe.
Dit kan in kwarten, achtsten enzovoorts, of in derden zesden enzovoorts.
Uiteraard staat het eenieder vrij een eigen variant te bedenken.
Op de Vrijeschool worden mandala’s getekend in de hogere klassen van de lagere school
tijdens geometrielessen.

HOE?
Je kunt een mandala zelf tekenen, uit de losse hand of met behulp van een liniaal en passer.
Je kunt ook een bestaande mandala inkleuren als dat je voorkeur geniet.
De materialen die je hiervoor kunt gebruiken zijn:

De techniek is sterk afhankelijk van leeftijd en vaardigheid van de tekenaar. Maar door de
bank genomen kan worden gezegd dat een mandala al kan bestaan uit een cirkel in het midden
en lijnen en figuren daaromheen.
De vormen worden vanuit het midden gestart en kunnen dan steeds verder worden uitgebreid
en gepreciseerd.
Het gaat niet om de moeilijkheidsgraad van het werk maar om het plezier van het maken en
inkleuren.

Starten met een cirkel, dan driehoeken, vierkantjes, krullen of spiraalvormen te tekenen, kan
een mooie aanzet zijn tot het creëren van complexer vormen. 
Uiteindelijk is een combinatie van vormen mooi te gebruiken voor het met de hand tekenen
van mooie mandala's.

WAAROM?
Tekenen stimuleert de innerlijke beweeglijkheid zowel als de beleving van de zuivere vorm.
Je ontwikkelt er zintuiglijke en motorische vaardigheden mee.
Het gelijkmatig plaatsen van vlakken in een vierkant of cirkel staat aan de basis van de geometrie.
De inzet van geometrische vormen legt de basis voor meetkundige vaardigheden.

Tekenen vormt het voorstellen en denken. Door het te doen wordt de fantasiekracht gewekt
en worden het voorstellen en denken levendig gemaakt.

Doordat je bezig bent met vormen, kun je je omgeving, ook de natuur, met andere ogen
waarnemen. Dat zorgt voor verbinding met de natuur.

Terwijl gaandeweg vaardigheden ontwikkeld worden, worden de karakters van de vormen
innerlijk ervaren; wat gebeurt er wanneer ze los van elkaar staan?
En wat als ze door elkaar heen lopen? Hoe is het om een vorm binnen een andere vorm te maken?
En hoe ga je om met de keuze voor kleuren en kleurcombinaties?

Kinderen kunnen de wezenlijkheid van vormen en kleuren goed ervaren.
In de lagere klassen wordt gestart met vormtekenen vanuit rechte en kromme lijnen.
Vanuit spiegeling en symmetrie ontstaan vlakken.
Die vlakken evolueren tot cirkels, ellipsen, vierkanten en rechthoeken.

Vanaf de derde klas kunnen kinderen met de losse hand cirkels tekenen en die verdelen in twee,
drie, vier, vijf, zes, zeven, acht, negen, tien, elf, twaalf gelijke delen.
En daarin ontstaan dan weer vormen via spiegelen en symmetrie.

Een speciale uitdaging is de zeshoek met daarin de zesster. Daarin kunnen alle vlakke meetkundige
figuren worden ontdekt, behalve het vierkant.

Vanaf de vierde klas komen steeds ingewikkelder vormen aan de orde.
Bij maken van vlechtvormen met vormtekenen is opperste concentratie nodig om steeds de onder-
en bovenliggende streng goed te vormen en af te wisselen.
Later kunnen die complexe vormen heel mooi worden ingezet om een gebalanceerde mandala
te maken.
De perceptuele capaciteiten waaraan in de voorgaande jaren gewerkt is komen dan langzaam
tot bloei. Zo komt de beleving van vormen, van simpel tot complex, vanuit het innerlijk tot stand
en wordt het vermogen geschapen tot het zich uiteenzetten met complexe vormen.   

In principe geniet het mandalatekenen met de hand de voorkeur om bovengenoemde redenen.
De serie mandala’s van Lisa Borstlap zijn door haar met de hand getekend en dat geeft ze een
mooie levendigheid. Zo kan het inkleuren alleen ook een fijne bezigheid zijn.

Mandala’s tekenen op zwart papier kan extra betoverend zijn. Zoals het tekenen op een zwart
schoolbord, waar je vanuit het donker het licht van de kleuren inbrengt, in plaats van de kleuren
aan een wit vlak toe te vertrouwen.

Lees meer

Over lichtfeesten

  Tanja Markies     02/12/2018     Reacties (0)

Wat zijn lichtfeesten, hoe kun je ze vieren en waarom worden ze gevierd, vooral op Vrijescholen?

WAT?
Wanneer het buiten donkerder en kouder wordt, richten we ons meer naar binnen, in
alle opzichten. We neigen naar minder uitbundigheid, hoeden ons tegen kou door ons
warmer te kleden, maken onze huiselijke omgeving warmer en knusser, steken kaarsen
aan en warmen ons, als dat kan, bij een kachel of open haard.

In oorsprong voelden mensen wanneer het zonlicht zwakker en de dagen korter werden
diep in de maand december alsof de zon een tijdje stil bleef staan, als het ware werkeloos
toezag.
Dan werd uit eerbied voor die zonnestilte het werken stilgelegd en rust genomen.
Als symbool werd een karrenwiel gebruikt, omwonden met dennengroen en met
kaarsen erin, om de duisternis te verjagen.

HOE?
Sint Maarten kan worden gezien als het eerste lichtfeest. Het wordt gevierd op 11
november.
Sint Maarten’s gift van de helft van zijn mantel aan een bedelaar symboliseert
menslievendheid in een periode van kou.
Kinderen lopen zodra het donker is met uitgeholde knollen en pompoenen met kaarsjes
erin de deuren langs en zingen liedjes.
De lantarens symboliseren het licht dat van binnenuit mag gaan stralen.

Advent kan worden gevierd met (op scholen) een adventstuin in de vorm van een spiraal
op de vloer, gemaakt van dennengroen, en daarin 24 glaasjes met kaarsjes erin.
Of met een adventskrans versierd met dennengroen en vier (donkerblauwe) kaarsen.  
In de eerste adventsweek wordt de eerste kaars aangestoken en als je een stal hebt voor
de kerst kunnen daar rond omheen (edel)stenen worden gelegd.
In de tweede adventsweek wordt een tweede kaars aangestoken en kunnen planten
en groen worden toegevoegd.
In de derde adventsweek komen de dieren erbij.
In de vierde adventsweek komen Jozef en Maria en de herders aan bij de stal.
En op Kerstavond ligt het kindje ineens in de kribbe.

Soms wordt een adventsladder (bijvoorbeeld gefiguurzaagd) gebruikt met 24 treden
en bovenin een ster.
De engel met het kind in de armen komt dan elke dag een treetje lager totdat de grond
is bereikt op 24 december en het kind in de kribbe wordt gelegd.
De komst van dit kind symboliseert het goddelijk licht dat op aarde komt.

De eerste adventsweek valt samen met de komst van Sint Nicolaas; van oudsher iemand
die ons uitnodigt één te worden met het kind in onszelf.
Je zou dit kunnen zien als een stap op de weg naar de geboorte van het Christuskind.

Een lichtfeest dat vooral in de Scandinavische landen wordt is Sint Lucia.
Lucia was een martelares die het licht uit haar ogen schonk aan haar blinde broertje.
Bij het Sint Luciafeest dragen kinderen een groene krans op het hoofd met kaarsjes erin.

De kerst wordt gevierd op het moment van de winterzonnewende.
De zon is over haar diepste punt heen en brengt ons richting langere dagen en meer
natuurlijk licht.

Op 6 januari komen de drie koningen met hun gaven van wierook, goud en mirre voor
het kind.
Dit kan worden gevierd met het bakken van een taart met drie bonen erin, die de
koningen symboliseren.
Degene die een boon heeft mag zich verkleden als één van de koningen.

Maria Lichtmis op 2 februari is het laatste lichtfeest. Dan wordt het daglicht steeds
krachtiger en gaan we op weg naar de lente.

WAAROM?
Als de dagen korter worden en de nachten langer, de temperatuur (veelal) lager wordt
en het weer guurder, keren we als het ware naar binnen.
Dit naar binnen keren kan een contemplatief karakter hebben maar het kan ook zorgen
voor duisternis in het gevoelsleven.

De lichtfeesten helpen ons het licht dat in ons is aan te wakkeren, naar daar waar
gebrek aan licht is, in de letterlijke zowel als de figuurlijke zin, licht te brengen.
En om onze creativiteit ruimte te geven en zelfs aan te wakkeren.
Met de komst van de kerst vieren we de komst van het licht op aarde in de vorm van
het kindeke.
Meest in gezamenlijkheid met familie en vrienden, met kaarsen, lekker eten en,
voor diegenen die dat willen, religieuze handelingen.

Vaak kunnen we heel goed voelen hoe het licht dat van binnen komt ons verwarmt
en samenbrengt. En dat helpt onze gang naar binnen te verlichten.

Op de Vrijeschool worden de meeste van deze lichtfeesten uitgebreid gevierd.
Met liederen, spelen, knutsels en vieringen. Dit helpt kinderen aarden in het ritme van
het jaar en de natuur en uiteindelijk in zichzelf.

Lees meer